Promotie van een pion: wat gebeurt er als een pion de overkant bereikt?
Wat er gebeurt als een pion de laatste rij bereikt bij schaken: promotie tot dame, toren, loper of paard, of je twee dames mag hebben, minderpromotie en de beroemde stelling van Saavedra. Gratis les.
De pion is het zwakste stuk op het bord, totdat hij de overkant bereikt. Dan promoveert hij: hij wordt meteen vervangen door een sterker stuk. Promotie is de reden dat pionnenraces zoveel eindspelen beslissen.
De regel
Als een pion de laatste rij bereikt (de 8e voor wit, de 1e voor zwart), moet hij in dezelfde zet worden ingeruild voor een dame, toren, loper of paard van zijn kleur. Het nieuwe stuk verschijnt op het veld waar de pion aankwam en doet mee vanaf je volgende zet.
- Je mag hem niet als pion laten staan.
- Je mag geen tweede koning maken.
- Je keuze hangt niet af van geslagen stukken: je mag een dame nemen, ook als je eerste dame nog op het bord staat.
Mag je twee dames hebben?
Ja. Je kunt twee, drie, in theorie zelfs negen dames hebben. Aan het echte bord gebruik je zonder tweede dame een omgekeerde toren en zeg je duidelijk "dame".
Minderpromotie: wanneer de dame de verkeerde keuze is
Bijna altijd promoveer je tot dame, het sterkste stuk. Maar soms is een zwakker stuk beter. Dat heet minderpromotie:
- Tot paard, als het paard schaak of een vork geeft die de dame niet zou geven.
- Tot toren of loper, om pat te vermijden: een dame zou de tegenstander zonder reglementaire zet laten.
Het beroemdste voorbeeld is de stelling van Saavedra (1895). Maakt wit een dame, dan is het door een pattruc maar remise. Maar promoveren tot toren wint! Gevonden door een priester in Glasgow, een bescheiden amateur, die de experts verbeterde.
Hoe je promotie noteert
In de notatie volgt na de pionzet het nieuwe stuk: e8=D (of gewoon e8D). Een promotie met slaan schrijf je als dxe8=D.
Tips voor pioneindspelen
- Vrijpionnen moeten lopen. Een pion zonder vijandelijke pionnen voor zich is een toekomstige dame.
- Begeleid je pion met je koning. In koning-en-pion-eindspelen wint meestal de koning vóór de pion, zie de basis van het eindspel.
- Tel de race. Tel voor je oprukt hoeveel zetten elke pion nodig heeft om te promoveren.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er als een pion de overkant bereikt?
Hij promoveert: je vervangt hem door een dame, toren, loper of paard van je kleur. De meeste spelers kiezen een dame.
Kan een pion koning worden?
Nee. Een pion kan dame, toren, loper of paard worden, nooit koning, en hij kan geen pion blijven.
Mag je meer dan één dame hebben?
Ja. Promotie hangt niet af van geslagen stukken, dus je kunt twee of meer dames hebben.
Moet je promoveren tot dame?
Nee. Je kiest vrij uit de vier stukken. Een ander stuk dan de dame kiezen heet minderpromotie.
Kan een pion bij zijn eerste zet promoveren?
Nee. Een pion begint op zijn 2e rij en heeft minstens vijf zetten nodig om de laatste rij te bereiken.