Hoe speel je schaak: de complete gids voor beginners
Leer stap voor stap schaken: het bord, hoe elk stuk beweegt, schaak, schaakmat, rokeren, en passant en de regels voor remise. Gratis, met interactieve lessen.
Schaken is een spel voor twee spelers op een bord met 64 velden. Elke speler begint met 16 stukken, en het doel is simpel te zeggen en eindeloos diep om te spelen: de koning van je tegenstander vangen zodat hij niet meer kan ontsnappen. Deze gids brengt je van nul naar je eerste volledige partij.
Het bord en de beginopstelling
Het bord ligt zo dat elke speler een licht veld in de hoek rechtsonder heeft. De lijnen heten a tot en met h en de rijen 1 tot en met 8: zo krijgt elk veld een naam, zoals e4 of g7.
- De torens staan in de hoeken, daarnaast de paarden, dan de lopers.
- De dame staat op haar eigen kleur: de witte dame op een licht veld (d1), de zwarte dame op een donker veld (d8).
- De koning neemt het laatste veld naast de dame.
- Acht pionnen vullen de rij ervoor.
Wit begint altijd, en de spelers zetten om de beurt.
Hoe de stukken bewegen
Elk stuk beweegt op zijn eigen manier. Met onze interactieve lessen leer je ze allemaal in een paar minuten:
- Toren: zoveel velden als hij wil in een rechte lijn. Les over de toren
- Loper: zoveel velden als hij wil diagonaal. Les over de loper
- Dame: combineert toren en loper. Les over de dame
- Koning: één veld in elke richting. Les over de koning
- Paard: in een L-vorm, en het kan over stukken springen. Les over het paard
- Pion: één veld vooruit (twee bij de eerste zet), en slaat schuin. Les over de pion
Alle details en de waarde van elk stuk lees je in hoe de schaakstukken bewegen.
Schaak en schaakmat
Als een koning wordt aangevallen, staat hij schaak. De speler die schaak staat, moet dat meteen oplossen, op een van drie manieren: de koning verzetten, de aanval blokkeren of het aanvallende stuk slaan.
Is er geen uitweg, dan is het schaakmat en is de partij voorbij. Schaakmat is de enige manier om op het bord te winnen: de koning wordt nooit echt geslagen.
Speciale zetten
Rokeren
Eén keer per partij mag je de koning twee velden naar een toren zetten, waarna de toren naar de andere kant van de koning springt. Zo staat je koning veilig en komt de toren in het spel. Je mag niet rokeren als de koning of toren al heeft gezet, als je schaak staat of als de koning over een aangevallen veld zou gaan. Les over rokeren
En passant
Als een pion twee velden vooruit gaat en naast een vijandelijke pion belandt, mag die pion hem slaan alsof hij maar één veld was opgeschoven, maar alleen direct in de volgende zet. Les over en passant
Promotie
Een pion die de laatste rij bereikt, wordt een dame, toren, loper of paard. Bijna iedereen kiest een dame.
Wanneer een partij remise wordt
Niet elke partij heeft een winnaar. Het is remise als:
- Pat: de speler aan zet heeft geen enkele reglementaire zet, maar staat niet schaak. Les over pat
- Geen van beide kanten genoeg stukken heeft om mat te zetten (bijvoorbeeld koning tegen koning).
- Dezelfde stelling drie keer voorkomt.
- Er vijftig zetten voorbijgaan zonder slagzet en zonder pionzet.
- Beide spelers remise afspreken.
Je plan voor de eerste partij
- Zet een centrumpion (e4 of d4).
- Ontwikkel je paarden en lopers.
- Rokeer om je koning te beschermen.
- Zoek bij elke zet naar schaakjes, slagen en dreigingen.
Ben je er klaar voor? Speel een partij tegen een vriendelijke bot: de trainer legt elke zet uit, van jou en van de bot.
Veelgestelde vragen
Hoe lang duurt het om te leren schaken?
De regels leer je in minder dan een uur. Goed spelen vraagt oefening: 15 minuten puzzels per dag maakt binnen een paar weken een zichtbaar verschil.
Wie begint bij schaken?
Wit begint altijd. Daarna zetten de spelers om de beurt.
Mag de koning slaan?
Ja. De koning mag elk onverdedigd stuk naast zich slaan, maar mag nooit schaak gaan staan.
Wat is de beste manier om gratis te leren schaken?
Leer de regels met korte interactieve lessen, los daarna elke dag puzzels op jouw niveau op en speel rustige partijen die je achteraf bekijkt. Op Chessizi is alles gratis.