Remise bij schaken: alle 6 manieren waarop een partij gelijk eindigt

Alle manieren waarop een schaakpartij in remise eindigt: pat, drievoudige zetherhaling, de 50-zettenregel, onvoldoende materiaal, overeenkomst en tijdsoverschrijding tegen een kale koning. Duidelijke regels met voorbeelden, volgens de officiële FIDE-regels.

Niet elke schaakpartij eindigt met mat. Ongeveer een derde van de partijen tussen sterke spelers eindigt in remise: niemand wint en elke speler krijgt een half punt. Hier zijn alle manieren waarop dat gebeurt, volgens de officiële FIDE-schaakregels.

1. Pat

Jij bent aan zet, je koning staat niet schaak, maar je hebt geen enkele reglementaire zet. De partij is direct remise, ook als de tegenstander een enorm materiaalvoordeel heeft.

Pat: zwart is aan zet, staat niet schaak, maar elk veld van de koning wordt aangevallen
Pat: zwart is aan zet, staat niet schaak, maar elk veld van de koning wordt aangevallen

Pat is het grote verdriet van de beginner: je hebt een dame meer en neemt per ongeluk de laatste zet van je tegenstander af. Controleer altijd of je tegenstander nog een zet heeft. Zie pat of mat.

Probeer de les over pat

2. Drievoudige zetherhaling

Als dezelfde stelling drie keer voorkomt, met dezelfde speler aan zet en dezelfde mogelijkheden (rokade- en en-passantrechten), mag een speler remise claimen. De herhalingen hoeven niet direct na elkaar te komen.

Het bekendste geval is eeuwig schaak: één kant geeft telkens schaak en de vijandelijke koning kan nooit ontsnappen, zodat de stelling zich steeds herhaalt.

3. De 50-zettenregel

Als er 50 zetten achter elkaar (van elke speler) gespeeld zijn zonder slagzet en zonder pionzet, mag een speler remise claimen. Zo worden eindeloze partijen voorkomen waarin één kant geen vooruitgang kan boeken.

4. Onvoldoende materiaal

Heeft geen van beide kanten genoeg stukken om mat te zetten, dan is de partij meteen remise. De belangrijkste gevallen:

  • Koning tegen koning.
  • Koning en loper tegen koning.
  • Koning en paard tegen koning.
  • Koning en loper tegen koning en loper, met beide lopers op velden van dezelfde kleur.

Koning en twee paarden tegen een kale koning kunnen ook geen mat afdwingen, maar mat blijft mogelijk als de verdediger een fout maakt, dus de partij gaat door.

5. Remise door overeenkomst

Spelers kunnen op elk moment gewoon remise afspreken. Je biedt remise aan nadat je je zet hebt gedaan; de tegenstander neemt het aan, of weigert door verder te spelen. Sommige toernooien verbieden remiseaanbiedingen vóór een bepaalde zet.

6. Tijdsoverschrijding tegen een kale koning

Loopt je tijd af, dan verlies je normaal gesproken. Maar heeft je tegenstander geen enkele mogelijkheid om je mat te zetten (hij heeft bijvoorbeeld alleen nog zijn koning), dan is de partij remise.

Bonus: de dode stelling

Volgens de FIDE-regels is de partij ook remise als geen enkele reeks reglementaire zetten tot mat kan leiden, bijvoorbeeld als de pionnen volledig vastzitten en geen stuk erdoor kan.

Veelgestelde vragen

Op welke manieren kan een schaakpartij remise eindigen?

Pat, drievoudige zetherhaling, de 50-zettenregel, onvoldoende materiaal, overeenkomst tussen de spelers en een dode stelling. Tijdsoverschrijding is ook remise als de tegenstander op geen enkele manier mat kan zetten.

Is pat winst of remise?

Remise. Wie de tegenstander pat zet, wint niet, ook niet met een groot materiaalvoordeel.

Moet de drievoudige herhaling direct achter elkaar zijn?

Nee. Dezelfde stelling moet alleen drie keer in de partij voorkomen, met dezelfde speler aan zet en dezelfde rechten.

Kun je mat zetten met koning en twee paarden?

Niet geforceerd. De verdediger kan het mat altijd vermijden, dus de partij eindigt meestal in remise.

Hoeveel punten is een remise waard?

Een half punt voor elke speler.

Schaakregels en basis