Schaakbord opzetten: zo zet je de stukken goed neer (in 1 minuut)

Hoe je een schaakbord stap voor stap opzet: hoe het bord ligt, waar elk stuk staat, de regel "de dame op haar eigen kleur" en de meest gemaakte fouten bij het opzetten. Met een gratis interactieve les.

Een schaakbord opzetten kost minder dan een minuut als je drie eenvoudige regels kent. Houd je eraan en elke partij begint goed; vergeet je er één (dat overkomt iedereen), dan speel je de hele partij op een verkeerd bord.

De beginstelling van een schaakpartij, wit onderaan
De beginstelling van een schaakpartij, wit onderaan

Stap 1: draai het bord de goede kant op

Leg het bord zo neer dat elke speler een licht veld in de hoek rechtsonder heeft. Ezelsbruggetje: "wit rechts".

Zie je een donker veld in je rechterhoek, draai het bord dan een kwartslag. Deze ene controle voorkomt de meest gemaakte fout.

Stap 2: de achterste rij, van de hoeken naar binnen

De stukken van elke speler staan op de rij die het dichtst bij hem ligt (rij 1 voor wit, rij 8 voor zwart):

  1. De torens in de twee hoeken.
  2. De paarden naast de torens.
  3. De lopers naast de paarden.
  4. Er blijven twee velden in het midden over: één voor de dame, één voor de koning.

Stap 3: de dame op haar eigen kleur

De dame begint altijd op een veld van haar eigen kleur:

  • de witte dame op een licht veld (d1);
  • de zwarte dame op een donker veld (d8).

De koning neemt het laatste vrije veld naast haar (e1 voor wit, e8 voor zwart). Klopt de opstelling, dan staan de twee dames tegenover elkaar op dezelfde lijn, en de twee koningen ook.

Stap 4: de pionnen

Zet de acht pionnen op de rij vóór de stukken: rij 2 voor wit, rij 7 voor zwart.

Klaar: 16 stukken per speler, 32 in totaal, en het halve bord tussen de twee legers is leeg.

Oefen het opzetten van het bord

Wie begint?

Wit doet altijd de eerste zet. In vriendschappelijke partijen wordt vaak geloot: een speler verstopt een pion van elke kleur in zijn vuisten en de ander kiest een hand.

De 4 meest gemaakte fouten bij het opzetten

  • Het bord ligt verkeerd om (donker veld in de rechterhoek). Onthoud: wit rechts.
  • Koning en dame zijn verwisseld. De dame staat op haar eigen kleur.
  • Paarden en lopers zijn verwisseld. De paarden staan naast de torens, omdat ze vroeg naar buiten moeten.
  • Er mist een pion of hij staat op de verkeerde rij. Tel ze: acht op een rij.

Hoe de velden heten

Elk veld heeft een naam. De lijnen lopen van a tot h (van links naar rechts, gezien vanaf wit) en de rijen van 1 tot 8. De witte koning begint dus op e1 en de zwarte dame op d8. Met die namen worden zetten genoteerd, zie onze uitleg over schaaknotatie.

Leer de velden met de coördinatentrainer

Veelgestelde vragen

Hoe moet een schaakbord liggen?

Elke speler moet een licht veld in de hoek rechtsonder hebben. Onthoud: "wit rechts".

Waar staat de dame bij schaken?

Op een veld van haar eigen kleur: de witte dame op d1 (licht veld), de zwarte dame op d8 (donker veld). De twee dames staan tegenover elkaar.

Staat de koning of de dame links?

Bij wit staat de dame links van de koning (d1) en de koning rechts (e1). Bij zwart is het, vanaf hun kant gezien, andersom; daarom staan de dames tegenover elkaar.

Hoeveel stukken heeft elke speler?

Zestien: een koning, een dame, twee torens, twee lopers, twee paarden en acht pionnen.

Wie begint bij schaken?

Wit doet altijd de eerste zet, daarna zetten de spelers om de beurt.

Schaakregels en basis