Schaaknotatie lezen: eenvoudige gids voor de algebraïsche notatie
Leer schaakzetten lezen en noteren: coördinaten van het bord, letters voor de stukken, slagen, schaak, rokade en promotie in de algebraïsche notatie, met een gratis coördinatentrainer.
Met schaaknotatie kun je boeken lezen, partijen volgen en je eigen spel terugkijken. Het standaardsysteem, de algebraïsche notatie, ziet er eerst vreemd uit, maar je leert het in ongeveer tien minuten.
Stap 1: elk veld heeft een naam
Het bord heeft 8 lijnen (kolommen), met de letters a tot en met h van links naar rechts gezien vanaf wit, en 8 rijen, genummerd 1 tot en met 8 vanaf de kant van wit. Elk veld heet naar de lijn en dan de rij: e4 is waar de e-lijn de vierde rij kruist.
De witte stukken beginnen op rij 1 en 2, de zwarte op rij 7 en 8. De hoek linksonder vanaf wit gezien, a1, is altijd een donker veld.
Train veldnamen in 30 seconden
Stap 2: letters voor de stukken
In het Nederlands gebruiken we deze letters:
- K = koning
- D = dame
- T = toren
- L = loper
- P = paard
- Pionnen hebben geen letter
Op internationale sites en in databases zie je vaak de Engelse letters: K (koning), Q (dame), R (toren), B (loper), N (paard). De zetten zijn hetzelfde, alleen de letters verschillen.
Stap 3: een zet noteren
Een zet is de letter van het stuk plus het veld waar het naartoe gaat:
- Pf3: een paard gaat naar f3.
- Lb5: een loper gaat naar b5.
- e4: een pion gaat naar e4 (pionnen hebben geen letter).
Stap 4: slagen, schaak en meer
- x betekent slaan: Lxe5 is een loper die op e5 slaat. Bij een slagzet van een pion begin je met de lijn van de pion: exd5.
- + betekent schaak: Dh5+.
- # betekent schaakmat: Dxf7#.
- O-O is de korte rokade en O-O-O de lange rokade.
- = geeft promotie aan: e8=D is een pion die dame wordt.
Kunnen twee gelijke stukken hetzelfde veld bereiken, dan voeg je de lijn of rij toe waar ze vandaan komen: Pbd2 betekent dat het paard op de b-lijn naar d2 gaat, en T1e2 is de toren op de eerste rij.
Stap 5: een partij lezen
Zetten worden per paar genummerd, wit eerst: 1.e4 e5 2.Pf3 Pc6 3.Lb5 is het begin van de Spaanse partij. Als alleen de zet van zwart staat, schrijf je puntjes: 3...a6.
Commentatoren beoordelen zetten met symbolen: ! goede zet, !! briljante zet, ? fout, ?? blunder, !? interessant, ?! twijfelachtig.
Veelgestelde vragen
Wat betekent Pf3 bij schaken?
Het betekent dat een paard naar het veld f3 gaat. P is de letter van het paard, en f3 is het veld waar de f-lijn de derde rij kruist. In het Engels noteer je dezelfde zet als Nf3.
Waarom is het paard in het Engels een N?
Omdat de K in het Engels al voor de koning (king) staat, krijgt het paard (knight) de N om verwarring te voorkomen.
Wat betekent x in schaaknotatie?
De x betekent een slagzet. Lxc6 betekent bijvoorbeeld dat een loper het stuk op c6 slaat.
Hoe noteer je de rokade?
De korte rokade noteer je als O-O en de lange rokade als O-O-O.