Jak czytać zapis szachowy: prosty poradnik notacji algebraicznej
Naucz się czytać i zapisywać ruchy szachowe: współrzędne szachownicy, litery bierek, bicia, szachy, roszadę i promocję w notacji algebraicznej, z darmowym trenerem współrzędnych.
Notacja pozwala czytać książki, śledzić partie i analizować własną grę. Standardowy system, czyli notacja algebraiczna, na początku wygląda dziwnie, ale nauczysz się go w jakieś dziesięć minut.
Krok 1: każde pole ma nazwę
Szachownica ma 8 kolumn, oznaczonych literami od a do h od lewej do prawej patrząc od strony białych, i 8 linii (rzędów), numerowanych od 1 do 8 od strony białych. Nazwa pola to kolumna, a potem linia: e4 to miejsce, gdzie kolumna e przecina czwartą linię.
Białe bierki zaczynają na liniach 1 i 2, czarne na liniach 7 i 8. Lewy dolny róg od strony białych, a1, zawsze jest ciemnym polem.
Krok 2: litery bierek
W polskiej notacji używamy pierwszych liter nazw bierek:
- K = król
- H = hetman
- W = wieża
- G = goniec
- S = skoczek
- Piony nie mają litery
Na międzynarodowych stronach i w bazach partii często spotkasz litery angielskie: K (król), Q (hetman), R (wieża), B (goniec), N (skoczek). Ruchy są te same, zmieniają się tylko litery.
Krok 3: zapis ruchu
Ruch to litera bierki plus pole, na które idzie:
- Sf3: skoczek idzie na f3.
- Gb5: goniec idzie na b5.
- e4: pion idzie na e4 (piony nie mają litery).
Krok 4: bicia, szachy i reszta
- x oznacza bicie: Gxe5 to goniec bijący na e5. Bicie pionem zaczyna się od kolumny piona: exd5.
- + oznacza szacha: Hh5+.
- # oznacza mata: Hxf7#.
- O-O to krótka roszada, a O-O-O długa roszada.
- = oznacza promocję: e8=H to pion, który zostaje hetmanem.
Gdy dwie takie same bierki mogą wejść na to samo pole, dodaje się kolumnę lub linię, z której przychodzą: Sbd2 oznacza, że skoczek z kolumny b idzie na d2, a W1e2 to wieża z pierwszej linii.
Krok 5: czytanie partii
Ruchy numeruje się parami, najpierw białe: 1.e4 e5 2.Sf3 Sc6 3.Gb5 to początek partii hiszpańskiej. Gdy pokazany jest tylko ruch czarnych, zapisuje się go z kropkami: 3...a6.
Komentatorzy oceniają ruchy symbolami: ! dobry ruch, !! genialny ruch, ? błąd, ?? podstawka, !? ciekawy, ?! wątpliwy.
Najczęstsze pytania
Co oznacza Sf3 w szachach?
Oznacza, że skoczek idzie na pole f3. S to litera skoczka, a f3 to pole na przecięciu kolumny f i trzeciej linii. Po angielsku ten sam ruch zapisuje się Nf3.
Dlaczego na angielskich stronach skoczek to N?
Bo po angielsku K oznacza już króla (king), więc skoczek (knight) dostał literę N, żeby uniknąć pomyłek.
Co oznacza x w notacji szachowej?
Litera x oznacza bicie. Na przykład Gxc6 oznacza, że goniec bije bierkę na c6.
Jak zapisuje się roszadę?
Krótką roszadę zapisuje się O-O, a długą O-O-O.